Accijns op shag en andere tabak

Op deze pagina worden de volgende vragen over Nederlandse accijns beantwoord:

• Hoeveel belasting wordt er geheven op de verschillende tabaksproducten?
• Welke accijnsverhogingen zijn afgelopen 10 jaar doorgevoerd op shag en sigaretten?
• Op welke wijze vindt een wettelijke accijnsverhoging plaats?
  

Hoeveel belasting  wordt er geheven op de verschillende tabaksproducten?

De hierboven beschreven prijsopbouw geldt slechts voor de pakjes sigaretten en shag die in de diagram zijn genoemd. Voor pakjes met een andere prijs of inhoud geldt een iets afwijkende prijsopbouw. Een combinatie van prijs en verpakkingsinhoud wordt "prijsklasse" genoemd. De verpakkingen uit de diagram zijn momenteel de meest verkochte prijsklassen.
Aan het eind van elk kalenderjaar bekijkt het Ministerie van Financien of een bepaalde prijsklasse nog steeds "meest verkocht" is. Dit is nodig omdat de Accijnswet de "meest verkochte prijsklasse" aanwijst als referentie voor het vaststellen van de tarieven die voor alle pakjes geldt, met welke prijs of inhoud dan ook.

Welke accijnsverhogingen  zijn afgelopen 10 jaar doorgevoerd op shag en sigaretten?

1997 (de accijnsverhogingen in '97, '98 en '99 vloeiden voort uit de beslissing in 1996 om een accijnsverhoging in drie stappen door te voeren)
Verhoging van GLD 3 per kilogram shag (en pijptabak)
Verhoging van GLD 6 per 1000 sigaretten

1998
Verhoging van GLD 3 per kilogram shag
Verhoging van GLD 6 per 1000 sigaretten

1999
Verhoging van GLD 3 per kilogram shag
Verhoging van GLD 6 per 1000 sigaretten

2001
Verhoging van GLD 3,42 per kilogram shag
Verhoging van GLD 6,84 per 1000 sigaretten

2004
Verhoging van € 9,20 per kilogram shag
Verhoging van € 18,40 per 1000 sigaretten

2008
Het oorspronkelijke voorstel van het Ministerie van Financiën was:
Verhoging van € 5,25 per kilogram shag
Verhoging van € 10,50 per 1000 sigaretten
De Tweede Kamer verhoogde deze verhogingen tot:
Verhoging van € 9,15 per kilogram shag
Verhoging van € 14,50 per 1000 sigaretten

2010
Verhoging van € 0,49 per kilogram shag
Verhoging van € 4,70 per 1000 sigaretten

Van 1997 tot 2008 heeft de regering er voor gekozen om accijnsverhogingen steeds toe te passen in dezelfde verhouding (voor elke euro verhoging op 1000 gram shag 2 euro verhoging per 1000 sigaretten).

De regering heeft deze verhouding in het verleden als volgt verdedigd: iedere andere verhouding zou een voordeel opleveren voor één van de twee productcategorieën. Lees hier meer over op pagina 16-17 van dit Kamerstuk. Dit is weliswaar een oud Kamerstuk uit 1996, maar sindsdien heeft er geen uitgebreide analyse meer in de Kamer plaatsgevonden over dit onderwerp. 

Op welke wijze vindt een wettelijke accijnsverhoging plaats?

In het algemeen wordt tot een accijnsverhoging besloten naar aanleiding van een kabinetsvoorstel in een jaarlijks Belastingplan.

Een accijnsverhoging wordt uitgedrukt in euro's per kilogram (voor shag) of euro's per 1000 stuks (voor sigaretten), bijvoorbeeld: "De accijns van rooktabak wordt met ingang van XX (datum) zodanig verhoogd dat de totale accijns voor de meest gevraagde prijsklasse rooktabak € XX per kilogram hoger zal liggen dan het accijnsbedrag voor deze prijsklasse op de dag ervoor".

Vervolgens wordt het nieuwe totale accijnsbedrag omgerekend naar nieuwe accijnstarieven. Voor zowel rooktabak (shag en pijptabak) en sigaretten bestaan er drie tarieven:

1. X % van de winkelprijs (dit wordt ad valorem of proportionele accijns genoemd)
2. X euro per KG (of 1000 stuks in geval van sigaretten)
3. X euro per KG als bedrag waar 1 + 2 minimaal aan moet voldoen
   

Bijkomende regel is dat tarief "2" gelijk moet zijn aan de helft van de optelsom 1 + 2 + BTW (allemaal uitgedrukt in euro's). Omdat het proportionele tarief en het BTW-tarief percentages zijn, kunnen ze slechts worden uitgedrukt in euro's als ze worden toegepast op een bedrag. Daarom past het Ministerie van Financien deze percentages toe op de nieuwe winkelprijzen die fabrikanten van plan zijn te voeren.